Filtr magnetyczny to drugie zabezpieczenie po inhibitorze. Inhibitor zapobiega powstawaniu magnetytu, filtr łapie ten który mimo wszystko powstanie. Przy nowych instalacjach pomp ciepła — często wymagany przez producenta. Przy starszych kotłach gazowych — wciąż bardzo dobra inwestycja, która chroni pompę obiegową i wymiennik przed kosztownymi awariami.
Po co filtr magnetyczny
Nawet w doskonale wyczyszczonej instalacji z inhibitorem, z czasem powstaje pewna ilość magnetytu. Źródła:
- Resztki korozji ze spawów i lutowań — zawsze są, niezależnie od jakości wykonania
- Mikropęknięcia w pokryciach ochronnych grzejników — szczególnie żeliwo i stal czarna
- Dolanie świeżej wody — nawet kilka litrów wnosi tlen, który reaguje z metalem
- Spadek skuteczności inhibitora — po 5-8 latach
Magnetyt (tlenek żelaza Fe3O4) jest magnetyczny — i to jego główna słabość. Klei się do silnych magnesów. Filtr magnetyczny wykorzystuje magnesy neodymowe (najsilniejsze dostępne), które łapią cząstki magnetytu i utrzymują je w komorze filtra. Reszta wody przepływa swobodnie dalej.
Dlaczego to się opłaca
Magnetyt w obiegu CO niszczy konkretnie te elementy:
Pompa obiegowa
Pompy obiegowe ECM (energooszczędne, w nowych kotłach i pompach ciepła) mają silne magnesy stałe. Magnetyt przykleja się do wirnika, zatyka łożyska, blokuje obroty. To najczęstsza przyczyna awarii pomp ECM.
Wymiennik płytowy kotła kondensacyjnego
Cienkie kanały między płytami zatykają się magnetytem. Kocioł traci sprawność, rzuca błędy E168 / F.29 (Saunier Duval), E9 / CL (Junkers/Bosch), F2 / F5 (Viessmann) lub F.75 / F.22 (Vaillant) — wszystkie wskazują na przegrzew lub blokadę przepływu. Wymiana wymiennika to drogi serwis — często porównywalny z połową wartości nowego kotła.
Wymiennik pompy ciepła
Magnetyt osadza się między płytami, COP spada o 10-20%. Pompa pracuje dłużej, zużywa więcej prądu, finalnie wymiennik wymaga wymiany — co dla pomp ciepła jest jeszcze droższe niż dla kotłów.
Zawory regulacyjne i głowice termostatyczne
Magnetyt blokuje grzybki zaworów. Głowice termostatyczne przestają reagować na ustawienia.
Jak działa filtr magnetyczny
Konstrukcja jest prosta: cylindryczna komora z magnesem neodymowym w środku. Woda wpływa wlotem, opływa magnes, wypływa wylotem. Cząstki magnetyczne (magnetyt) klejá się do magnesu, reszta wody (czysta) leci dalej.
Cykl czyszczenia filtra
Magnetyt zbiera się w komorze. Po 6-12 miesiącach (zależy od stanu instalacji) komora się wypełnia, opór hydrauliczny rośnie. Czyszczenie filtra:
- Zamknij zawory odcinające (na wejściu i wyjściu filtra)
- Odkręć korek serwisowy
- Wyjmij magnes (lub odsuń) — magnetyt opada na dno komory
- Spuść osad do miski przez zawór spustowy
- Przepłucz komorę świeżą wodą
- Włóż magnes z powrotem, zakręć korek, otwórz zawory
Całość zajmuje 5-10 minut. Robi się to raz w roku, najlepiej przed sezonem grzewczym.
Trzy największe marki — porównanie
Fernox TF1 Total Filter
Standard rynkowy, najczęściej spotykany w Polsce. Wersje: TF1 (3/4"), TF1 Compact (1/2" do mniejszych instalacji), TF1 Omega+ (1" dla większych obiektów).
Plus: dobra konstrukcja, silny magnes, łatwy serwis, akceptowany przez wszystkich producentów kotłów.
Minus: wyższa półka cenowa.
Caleffi DIRTMAG
Włoska konstrukcja, używana często w nowoczesnych instalacjach pomp ciepła. Caleffi to lider w produkcji armatury i separatorów dla CO. DIRTMAG łączy filtr magnetyczny z separatorem zanieczyszczeń — w wersji DIRTMAGPLUS także z separatorem powietrza.
Plus: dwie funkcje w jednym, doskonała separacja powietrza i osadów (kluczowe dla pomp ciepła).
Minus: większy, wymaga więcej miejsca w kotłowni.
Kamco Klyk Magnetic Filter
Tańsza alternatywa od brytyjskiego producenta Kamco. Prostsza konstrukcja, mniejszy magnes (słabszy od TF1).
Plus: przystępna cena, akceptowany przez większość producentów.
Minus: słabszy magnes (mniej skuteczny dla bardzo zaszlamionych instalacji), trudniejsza dostępność.
Co rekomendujemy
Standardowy kocioł gazowy / kondensacyjny
Fernox TF1 3/4" — najlepszy stosunek jakości do ceny. Akceptowany przez wszystkich, łatwy w serwisie.
Pompa ciepła (nowa instalacja)
Caleffi DIRTMAG 1" — łączy filtr z odpowietrznikiem. Powietrze w pompie ciepła to niezależny problem, lepiej rozwiązać go jednym urządzeniem. Unikasz osobnego montażu odpowietrznika.
Stara, mocno zaszlamiona instalacja po czyszczeniu
Fernox TF1 Omega+ 1" — większa komora, łapie więcej osadów między cyklami serwisu. Polecane gdy po czyszczeniu wciąż spodziewamy się resztkowego magnetytu.
Budżetowo
Kamco Klyk 3/4" — jeśli budżet jest napięty i instalacja jest w dobrym stanie. Mniej skuteczny dla bardzo zaszlamionych, ale dla młodszej, czystej instalacji w zupełności wystarczy.
Gdzie zamontować filtr
Zasada główna: na powrocie do kotła, tuż przed wejściem do wymiennika. Dzięki temu:
- Filtr łapie magnetyt zanim trafi do wymiennika kotła
- Łatwy dostęp do serwisu (filtr na widoku)
- Niskie ciśnienie wody przed pompą = łatwy demontaż
Konkretne wytyczne:
- Pionowo lub poziomo — większość filtrów obraca się o 360°, można dobrać ułożenie do warunków kotłowni
- Z zaworami odcinającymi po obu stronach — żeby móc go serwisować bez spuszczania wody z instalacji
- Z zaworem spustowym u dołu — do odprowadzania magnetytu
- 30 cm od pompy obiegowej minimum — żeby zawirowania nie zakłócały pracy filtra
Jak często serwisować filtr
- Pierwszy rok po czyszczeniu instalacji: co 6 miesięcy. Resztkowy magnetyt wypadnie dość szybko.
- Druga rok i kolejne: raz w roku, najlepiej we wrześniu (przed sezonem)
- Po wycieku lub modernizacji: dodatkowo, 2-3 miesiące po pracach
Sprawdzanie filtra to pośrednia diagnostyka stanu instalacji. Jeśli po roku magnesu jest dużo szlamu — coś jest nie tak. Sprawdź inhibitor (papierek testowy), poszukaj wycieków, rozważ ponowne czyszczenie.
Najczęstsze pytania
Czy filtr zastąpi czyszczenie instalacji?
Nie. Filtr łapie tylko magnetyt (cząstki magnetyczne). Nie usuwa kamienia, biofilmu, osadów organicznych ani szlamu osadzonego na ściankach rur. Filtr to uzupełnienie czyszczenia, nie zamiennik.
Czy montaż filtra wymaga spuszczania wody z całej instalacji?
Nie — wystarczy odciąć fragment powrotu, w którym będzie filtr. Spuszczamy tylko ~10L wody. Montaż zajmuje 1-2 godziny.
Czy filtr można dokupić do starej instalacji?
Tak, do dowolnej. Jeśli kotłownia ma standardowe rury 3/4" lub 1", montaż jest prosty. W trudniejszych przypadkach (zabudowana instalacja, ciasna kotłownia) potrzebny jest minor remont.
Czy filtr działa od razu po montażu?
Tak — od momentu uruchomienia obiegu. Nie wymaga "rozruchu" ani aktywacji. Jednak skuteczność rośnie z czasem — magnes "wciąga" magnetyt sukcesywnie, w pierwszym tygodniu po montażu zawartość komory rośnie najszybciej.
Czy mocno zatkany filtr może uszkodzić instalację?
Nie — gdy komora się wypełni, woda przepływa wokół magnesu (nie ma efektu zatamowania jak w filtrze siatkowym). Ale wtedy filtr przestaje łapać nowy magnetyt, więc trzeba go wyserwisować.
Filtr w zestawie z czyszczeniem — taniej
Robimy czyszczenie instalacji + montaż filtra Fernox TF1 w jednej wizycie.
Korzystniej cenowo niż dwie osobne wizyty.
Zobacz, jak pracujemy: chemiczne czyszczenie instalacji CO — Fernox, Kamco, Sentinel.